Uşak'ta Tarih Ayıbı

Banaz ilçesinde bulunan Akmonia Antik Kenti'nin 240 metrekare büyüklüğündeki paha biçilmez mozaikleri korunmak istenirken tahrip oldu.

Uşak'ın Banaz ilçesine bağlı Ahat köyü yakınlarında bulunan Akmonia Antik Kenti'ndeki mozaiklerin tahrip olduğu belirtildi. Tarihi kentte daha önce yürütülen çalışmaların yanlış olduğu ve mozaiklerin yok olmaya yüz tuttuğu şeklinde çok sayıda haberin medyada yer aldığı buna rağmen bugüne kadar hiçbir önlem alınmadığı iddia edildi. Mozaiklerin üstü naylonla örtülmesi sonucu 240 metrekarelik paha biçilemez mozaiklerin 140 metrekaresi tamamıyla yok oldu. Geri kalan 100 metrekarelik alanın korunması için

ise çalışma başlatıldı.

KAÇAK KAZIYLA ORTAYA ÇIKMIŞTI

Birçok medeniyetin barındığı bölgedeki Akmonia Antik Kenti, 2000 yılında yapılan bir kaçak kazı sonucu ortaya çıkmıştı. Kazılarda, güç tanrıçası Tykhe adına olimpiyat oyunları düzenlenen bölüm bulundu. Daha sonra Tykhe tasvirinin olduğu taban mozaiği ortaya çıkarıldı. Ancak mozaiğin bir kısmı, sergilenmek üzere bırakıldığı kazı alanından 31 Temmuz 2000'de çalındı. Daha sonra dönemin yetkilileri tarafından Bakanlık onayı ile üzeri naylonla kapatıldı. Tam 7 yıl bu şekilde bekletilen tarihi sanat eserleri

zamanla bozularak özelliğini kaybettiği belirtildi. 7 yıl aradan sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı 6 kişilik bir uzman ekip göndererek mozaiklerin korunması için çalışma başlattı.

Konya Arkeoloji Müzesi'nden arkeolog-restoratör Kazım Mertek başkanlığındaki ekip iki haftadır mozaikleri kurtarma çalışması yapıyor. Ancak alanın üçte ikisi tamamen yok olurken geri kalan alandaki mozaiklerin de özelliğini kaybettiği ve deforme olduğu belirtildi.

DURUM KONTROL ALTINDA

Bugün yapılan çalışmaları yerinde inceleyen Uşak Valisi Kayhan Kavas ise alanın koruma altına alındığını ve üzerine çatı yapılarak ziyarete açılacağını söyledi. Daha önce uygulanan metodun mozaiklere zarar verip vermediği konusundaki sorulara konunun uzmanı olmadığı için bilmediğini söyleyen Vali Kavas, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konuda gerekli çalışmayı sürdürdüğünü hatırlattı.

Mozaiklerin kaçak kazı neticesinde tahrip olduğunu tahmin ettiklerini söyleyen Vali Kayhan Kavas, şöyle konuştu: "Kaçak kazı neticesinde ortaya çıkan mozaiklerin o kaçak kazıyla tahrip olduğunu tahmin ediyoruz. Dolayısıyla doğa şartları etkili oldu. Kurtarılabilecek alan üzerinde çalışma yapıldı. 100 metrekarelik alan kurtarıldı. 2000 yılında da bir çalışma yapılmış. O çalışmada naylonla örtülmüş üzeri. Bu uygulamanın mozaiklere zarar verip vermediğini bilmiyorum. Çünkü ben o olayın teknik uzmanı

değilim. Bakanlık yetkilileri de gelip inceledi. Durum şu an kontrol altına alındı. Naylonla örtülmesi sonucu tahribat olup olmadığı konusundaki tespiti uzmanlar yapacak."

Çalışmaları yürüten Arkeolog Kazım Mertek ise naylon örtüldüğü için bozulmalar meydana geldiğini belirterek "Naylon sera etkisi oluşturmuş. Kurtarılabilen alan 100 metrekarelik bir alan. Burada bilinçsizce bir kurtarma kazısı yapılmış. Mozaiğin üzerine naylon örtülmez" diye konuştu. 10 gündür mozaikleri kurtarmak için Horasan harcı kullandıklarını anlatan Mertek, sözlerini şöyle tamamladı: "Bu harç antik çağlarda kullanılan harçla aynı özelliktedir. Bu şekilde kurtarabildiğimizi kurtardık. Şimdi bu

mozaiklerin üzerine jeotekstil malzemesi Nevşehir bölgesinden de özel taş getirttik. Üzerini jeotekstil serip taşla kapatacağız. Bu kalıcı değil geçici bir önlem. Aslında buranın üzeri acil olarak çatıyla örtülmesi lazım. Çatı yapılmazsa benim yaptığım çalışmada etkisini kaybedecektir. Yağmur ve kar suları girerse bu çalışmaların hiçbir önemi kalmaz. Burada güzel bir sanat eseri var. Bu alanda spor müsabakalarının yapıldığını anlatan şekiller var. Güreşen yarışmacılar, masa ve masa üzerinde sporculara

dağıtılan kupalar var. Türkiye'nin hiçbir yerinde olmayan paha biçilemez bir mozaik örneği bu. 15 ayrı renk üzerine Milattan Sonra 2 ve 3. yüzyıllarda yapılmış bir sanat eseri bu alan. Buradan çalınan malzeme İstanbul'da yakalandı. Şu an mahkemesi var mahkeme sonunda Uşak Müzesi'ne getirilerek sergilenecek."

(KY-YK-HO-Y)