Her yıl Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinin seçkin güreş develerinin boy ölçüştü güreşler, yaklaşık 200 yıldır Türk insanının ilgisini çeken bir ''kış şenliği'' olarak biliniyor.

Deve güreşlerinin ilk kez 2 yüzyıl kadar önce Aydın'ın İncirliova ilçesine bağlı Hıdırbeyli köyünde yapıldığı biliniyor.

Münis Armağan'ın ''Batı Anadolu Tarihinde İlginç Olaylar'' adlı kitabında ise II. Mahmut döneminde Tire ve civarında deve güreşlerinin yapılmakta olduğu belirtiliyor.

Bugün daha ziyade Aydın ilinde ağırlıklı olarak görülen deve güreşleri, Ege Bölgesi'nde İzmir, Manisa, Muğla, Denizli ilçe, kasaba ve köylerinde yapıldığı gibi, Marmara Bölgesi'nde Balıkesir ve Çanakkale, Akdeniz Bölgesi'nde ise Burdur, Isparta ve Antalya'da yapılıyor.

Deve güreşleri tek hörgüçlü dişi ''yoz'' develer ile ''buhur'' adı verilen çift hörgüçlü erkek develerin çiftleşmesinden meydana gelen ve ''Tülü'' adı verilen erkek develer arasında yapılıyor.

Güreşen develere isim verilmesi geleneği bugün de sürüyor. Bu adlar sahipleri tarafından verildiği gibi, güreş anında yaptığı hareketlerden ve oyunlarından dolayı seyirciler tarafından da verilebiliyor.

Güreşlerden bir gün önce geleneksel biçimiyle süslenen develer, davul zurna eşliğinde şehir içinde yürütülüyor.

Akşam ise deve sahipleri ile misafirlerin katıldığı, dostlukların pekiştirildiği bir ''Halı Gecesi'' düzenleniyor.

Bu gecede bir halı açık artırma ile satılıyor. Güreşler, ertesi gün mikrofonda develerin isimlerini anons eden cazgırın sesi ile sabah 10.00'da başlıyor. Yağmurlu havalarda ise güreşler yapılmıyor.

Develer için methiyeler söyleyen, kendisine has usulü ve kafiyeli şiirleriyle güreşlere renk katan cazgır,deve güreşlerinin en önemli ve renkli kişisi olarak kabul ediliyor.

Ayak, Orta, Başaltı ve Baş olmak üzere dört kategoride yapılan güreşlerde galibiyetler, ''kaçırtarak, bağırtarak ve yıkarak'' elde ediliyor.

Develerin güreşlerde yaptıkları oyun adlarından bazıları da şöyle:

''Bağ, Çengel, Çatal, Makas, Kol Atması, Muşat Çengel, Tam Bağ, Yarım Bağ, Düz Çengel, Tekçi ve Kol Kaldırma.''

Galip gelen devenin sahibine ödül olarak halı takdim ediliyor.