Doğu-batı Buluşuyor Enerji Konferansı

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) ve Cambridge Enerji Araştırma Topluluğu (CERA) tarafından düzenlenen "Doğu Batı ile Buluşuyor: Enerji Güvenliğinde Yeni Hudutlar" konferansı İstanbul'da başladı.

Ceylan İntercontinental Otel'deki toplantıya, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Gürcistan Devlet Başkanı Mikheil Saakashvili, Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yushchenko, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, Birleşik Arap Emirlikleri Enerji Bakanı ve OPEC Başkanı Mohamed Al Hamlı ile çok sayıda yetkili katıldı. Aralarında ABD Büyükelçisi Ross Wilson'un da bulunduğu birçok büyükelçi toplantıyı takip etti. Toplantıda; Ukrayna, Gürcistan ve Azerbaycan

Cumhurbaşkanları, enerji sorunları hakkında isim vermeden Rusya'yı eleştirdi.

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in himayelerinde gerçekleştirilen konferansın açılış konuşmalarını ev sahibi olarak Tekfen Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Gökyiğit, TOBB ve DEİK Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ve CERA Başkanı Daniel Yergin tarafından yapıldı.

GÜLER: "TÜRKİYEDE 20 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM POTANSİYELİ VAR"

Toplantıda konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, bu tip toplantılarda enerji politikalarının yanısıra çevre sorunları ve küresel ısınma konusunun da tartışılması gerektiğini söyleyerek alternatif enerji kaynaklarına önem verilmesini gerektiğini dile getirdi. Rüzgar enerjisi konusunda Türkiye'de önemli bir yatırım alanı bulunduğunu belirten Güler, "Sektör temsilcileri burada. Türkiye'de 20 bu alanda milyar dolarlık yatırım potansiyeli var. Burada yatırım yapabilirsiniz."dedi. Güler ayrıca,

su kaynakları ve jeotermal kaynaklar alanlarında da ortak yatırımlar gerçekleştirmenin mümkün olduğunu belirtti.

AL HAMLI "BİZ HER ZAMAN TAAHHÜTLERİMİZE SADIK KALDIK. FİYAT İSTİKRARINI SAĞLAMAYA ÇALIŞTIK"

OPEC Başkanı ve Birleşik Arap Emirlikleri Enerji Bakanı Mohamed Al Hamlı da yaptığı konuşmada, enerji ve güvenlik konularının tüm dünya ve insanlık için önemini hatırlattı.

Son yıllarda petrol üreten ülkelerin çok zor zamanlarda bile tüketicilere ve pazarlara petrol ulaştırarak arz konusunda bir sorun olmayacağını dünyaya gösterdiğini belirten Al Hamlı "Biz her zaman taahhütlerimize sadık kaldık. Fiyat istikrarını sağlamaya çalıştık" dedi.

"Eneri nakliyatı konusunda çok büyük altyapı yatırımlarına ihtiyacımız var. OPEC üyeleri dünya rezervlerinin yüzde 75'ini kontrol ediyor. Gelecekte de bu liderliği korumak için 130 milyar dolar yatırım yapıldı. OPEC ülkeleri altyapı sektörü, sağlık sektörü ve ekonomik gelişme için çalışmalarını ve yatırımlarını yapmaya devam ediyor. Fakat gelecekte OPEC üyeleri gerekli büyük yatırımların tamamını kendileri gerçekleştiremeyebilir. Talebin de belirli seviyeye ulaşması gerekiyor. Bu durumda petrol tüketen

ülkelerle bir araya gelerek sağlıklı bir talep projeksiyonu yapılmalı ve yatırımlar için ortak hareket edilmeli," şeklinde konuşan Hamlı OPEC olarak çevre sorunları hakkında da ortak hareket etmeye hazır olduklarını söyledi.

YUSHCHENKO: "ENERJİYİ BASKI UNSURU OLARAK KULLANANLAR VAR"

Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yuchchenko ise konuşmasında en önemli sorunun enerji kaynaklarının ulaştırılması konusunu tekelleştirmek isteyenler olduğunu vurguladı.

"Enerji güvenliği konuları hepimiz için önemlidir. Bugün en büyük problem enerji kaynaklarını ulaştırmayı tekelleştirmek isteyenlerin olması. Enerji konuları aslında baskı unsuru olarak kullananlar var. Bunu kesinlikle tasvip etmiyoruz" şeklinde konuşan Yuschenko Avrupa enerji politikasının oluşturulması gerektiğini söyledi.

Bu genel politikanın oluşturulması durumunda hem tükeci hem üretici ülkelerin kazanabileceğini söyleyen Yuschenko, "Burada en önemli temel prensip, enerji ticareti konusunda açık, şeffaf ve transparan olmaktır. Biz diyoruz ki enerji güvenliği konuları bizim en önemli önceliğimizdir. Böyle bir sistem sağlanırsa devamlı enerji ulaştırması yapılabilir," diyerek; bu anlayışın AB'nin enerji şartına da uymasının gerektiğine işaret etti.

Yushchenko, Odessa üzerinden Polonya'ya ulaştırılacak petrol ve doğalgaz boru hattının Avrupa'ya ulaştırılacağını ve bu projeye önem verdiklerini kaydetti.

Ukrayna olarak her türlü öneriyi konuşmaya hazır olduklarını kaydeden Yuschenko "Türkiye bizi her zaman desteklemiştir. Ukrayna gelecekte de taahhütlerini yerine getirecektir. Şeffaf kurallarımız olsun istiyoruz. Bunlara göre çalışalım. Anlaşmazlıkları bu şekilde çözelim," şeklinde konuşan Yuschenko nükleer enerji alanında da adımlar attıklarını belirterek "Güvenli atom enerjisini geliştirebiliriz. İran'da çalışma tecrübelerimiz var. Atom enerjisini geliştirmek için gerekli enstrümanlara sahibiz. Tüm bu

çalışmaları uluslararası standartlara göre yapacağız. Hiçbir şekilde bu sınırları aşmayacağız. Atom enerjisi konusunda yeniden söz sahibi olmak istiyoruz," dedi.

SAAKASHVİLİ: "SADECE TEKELLERİN DEĞİL HERKESİN KAZANMASINI İSTİYORUZ"

Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Saakashvili ise, geçtiğimiz kış yaşanan doğal gaz sıkıntılarına işaret ederek kış mevsiminin ılık geçtiğini aksi takdirde sorunların çok daha büyük boyutlara varabileceğini söyledi.

Buna rağmen geçen kış Rusya'nın gazı kestiğini belirten Saakashvili, "Sadece tekellerin değil herkesin kazanmasını istiyoruz. Azerbaycan zor dönemde Gürcistan'a yardım ettiğini ve gaz sağladı ancak şimdi Azerbaycan'a da baskı uygulanıyor," dedi.

Bu tip toplantılarda teorik konuşmaların yanında uzun vadeli ilişkilerin ele alınması gerektiğini söyleyen Saakashvili "İlişkilerimizi son derece sağlam temellerde kurmamız lazım," dedi.

Gürcistan Cumhurbaşkanı enerji alanında kaynak çeşitliliğinin her ülke için önem kazandığına işaret ederek şöyle konuştu:

"Burada herkesin kazanmasını istiyoruz. Bölge coğrafik konumundan dolayı önemli bir bölge. Zamanı geldi. Var olan özellikle Orta Asya'daki fırsatları kullanmamız gerekiyor. Bazen siyasetçilerimiz tarafından söylenen sözler açısından hayal kırıkldyeye ulaşması gerekiyor. Bu duığına uğruyoruz. Her ülke enerji kaynaklarını çeşitlendirmek istiyor. Bu sene son derece çetin bir kış geçirdik. Rusya'nın gaz tedariği konusunda birçok problem vardı. Pazarları gerçek biçimde açmamız lazım. Bu oyunu doğru şekilde

oynayalım. Şeffaf olalım. Bölge ülkelerinin çok daha fazla işbirliğine gitmesi gerekiyor. İki sene evvel bizim en önemli elektrik ve doğalgaz şebekelerinden biri bombalandı ve Gürcistan gazsız kaldı. Azerbaycan Gürcistan'ı ısıtabilmek için elinden geleni yaptı. Kaynakları tedarik etti. Stratejik ve doğru bir karardı bu. Onlar en önemli stratejik ortağımızın ölmesini istemiyoruz diyerek bize yardım ettiler. Uzun vadeli politika budur. Azerbayan'a baskı yapılmakta. Ama Azerbacan gerekli adımları atmaktadır.

Stratejik doğru bir karar almıştır. Ukrayna ve Moldova sorunu da var. Moldova'ya yönelik şebeke kapatılınca Ukrayna Moldova'ya yardım etmiştir. Her ülkenin güvenliği komşularına bağlıdır. Moldova'nın gazı kesildi Gürcistan'ın gazı kesildi. Bütün bunlara rağmen bölgemiz iyimserliğine devam etmektedir. Biz dünyaya veridğimiz bütün sözleri yerine getirmekteyiz. Kazakistan ve Türkmenistan gibi çok önemli ortaklarımız da var. Onların enerji güvenliği sorununun farkında olduklarını da gördüm. Enerji kaynaklarının

çeşitlendirilmesi konusunda olumlu bakıyorlar. Halklar istedikten sonra gerçekleşmeyecek proje yoktur. BTC hayal olarak değerlendiriliyordu ancak şu an faaliyette. İstikrarsızlığa yol açan çatışmaları, anlaşmazlıkları çözmek son derece önemlidir. Bir ülke büyük müdür küçük müdür hiç önemli değil. Tekellerin değil herkesin gelişmesi gerekiyor. Herkes kazanmalıdır."

ALİYEV: "BİZLER DOSTUZ, BİRBİRİMİZE DESTEK OLMALIYIZ"

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de, bölgesel işbirliği ve halkların refahı için çalıştıklarını belirterek "Biz geleceğe bakıyoruz daha neler yapabileceğimize bakıyoruz. Şeffaflık konusuna önem veriyoruz. Biz modern, şeffaf, samimi ve açık bir ülkeyiz. Dostlarımızla ortaklarımızla olan ilişkilerimizde samimiyiz. Başarımızın sırrı budur. Büyük başarılara ulaştık. Bu masal değil gerçektir. Siyasi kararlılık varsa herşey yapılabilir. Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan bu açıdan örnektir" dedi.

Eylül 1994'de Bakü-Tiflis-Ceyhan Projesi'nin (BTC) 1999'da ise Şah Deniz projelerinin imzalandığını hatırlatan Aliyev enerji arzı açısından çok önemli olan bu projelerin Azerbaycan'a istikrar getirdiğini belirtti.

Aliyev, "Bu önemli projeler akıllı Azerbaycan liderinin kararlarıydı. Bugün Azerbaycan çok daha farklı bir konuma ulaştı. O dönemde siyasi istikrar yoktu. Ülke yatırımlar açısından riskli görülüyordu. Önümüze koyduğumuz tüm amaçlara ulaştık. Azerbaycan bütün yatırım projelerini gerçekleştirdi. ABD hükümeti ve bölge ülkelerini desteği ile projeleri hayata geçirdik," dedi.

Gürcistan Cumhurbaşkanı'nın konuşmasına atıfta bulunan Aliyev, sözlerini şöyle sürdürdü: "Mikheil son derece çetin kış koşullarından bahsetti. Gerkçekten doğru söyledi. Tek başımıza enerji güvenliğini sağlayamayız. Biz dostuz, arkadaşız. Birbirimize destek olmalıyız. Bağımsız ülkeler olduğumuzu göstermemiz lazım. 15 sene sonunda görüyoruz ki tüm ülkeler son deroye ulaşması gerekiyor. Bu duece zor şartlara, iç savaşlara rağmen kendi bağımsızlıklarını koruyabildi. Geleceğe güvenle bakan ülkeler konumuna

geldik. Enerji güvenliği sadece bizim için değil tüm dünya için önem taşımaktadır. Önümüzdeki sene BTC tam kapasite çalışacaktır. Bugün Avrupa pazarlarına gaz tedarikinden bahsediyoruz. Şah Deniz gazı yakında Türkiye'de olacak daha sonra Avrupa'ya ulaşacak. 180 yıllık doğalgaz kapasitemiz var fakat tamamen yeni doğalgaz hatlarına da ihtiyacımız var. AB bizim önceliklerimizden değildi fakat bugün durum değişti. İhtiyaçları karşılayabilmek için hazır olmamız gerekiyor. Petrol ve doğalgaz, halklarımızın refahı

için kullanılacak".

(ERÖ-ERÖ-ÖK-E)