Köy Enstitülerinin Kurucusu Tonguç Anılıyor

Köy Enstitüleri'nin Kurucusu İsmail Hakkı Tonguç'u ölümünün 49. yılında 23 Haziran'da çeşitli etkinliklerle anılacak.

Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı, Köy enstitülerinin kurucusu İsmail Hakkı Tonguç'u ölümünün 49. yılında çeşitli etkinliklerle anacak. Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı Başkanı Erdal Atıcı, yaptığı açıklamada, 23 Haziran 1960 tarihinde hayatını kaybeden Tonguç'un; kendisini Türkiye'nin aydınlanmasına adamış büyük bir eğitimci olduğunu söyledi. Tonguç'un eğitim konularında yüzlerce makale yayınladığını, onlarca kitap yazdığını ve eğitime yeni açılımlar getirdiğini ifade ederek, "İsviçre Pedagoji Ansiklopedisinde adı geçen tek Türk eğitimcidir. Tonguç, Köy Enstitülerine gelen yoksul köy çocuklarının "Tonguç Babası'dır. İsmail Hakkı Tongüç, Türk halkının büyük bir çoğunluğunu oluşturan köyleri içeriden canlandırmak; çağdaş, özgür ve aydınlık bir Türkiye yaratma ideali doğrultusunda gecesini gündüzüne katıp çalışan büyük bir eğitimcidir" dedi.

UNESCO'nun geri kalmış ülkelere önerdiği, Türkiye koşullarına göre planlanmış ve kendine özgü ilkeleri, felsefesi ve uygulamaları bulunan Köy Enstitülerini kurarak ve büyük aydınlanmayı başlattığını anlatan Atıcı, "İş İçinde, İş aracılığıyla, İş için' ilkesiyle bütün okullardan faklı olan Köy Enstitüleri toprak ağaları, yetkilerinin elinden gideceği korkusuna kapılan bürokratlar ve tarikat şeyhleri tarafından el birliğiyle kısa sürede kapatılmıştır. Tonguç, halkına yaptığı büyük hizmeti nedeniyle yıllarca süründürülmüştür. 1946 yılından sonra büyük haksızlıklara ve karalamalara uğramış ama hiç yılmadan yazmayı sürdürmüştür" dedi.

-"KÖY ENSTİTÜLERİNDEN SONRA EĞİTİM SORUNLARI BÜYÜDÜ"-

Köy Enstitüleri'nden sonra eğitim sorunlarının giderek büyüdüğünü ifade eden Atıcı, "Bugün eğitimimizin karşı karşıya kaldığı büyük sorunlar herkes tarafından kabul edilmekte, ancak köklü çözümler üretilmemektedir. Öyle ki, son yıllarda okullar öğrenciler arasındaki şiddet nedeniyle ders yapılamayacak duruma gelmiştir. Fırsat ve olanak eşitliği; batıdan doğuya, varsıldan yoksula, erkekten kadına doğru hızla azalmaktadır" dedi.

Dershane sayısının da yıldan yıla artarak okulların görevinin dershanelere yüklendiğini kaydeden Atıcı, sözleşmeli öğretmenlik uygulamasıyla da öğretmenlik mesleğinin "yaralanarak" öğretmenlerin yöneticiler karşısında "zavallı" duruma düşürüldüğünü vurguladı.

Atıcı, "Yine son yıllarda eğitim hızla dinselleştirilmekte ve özelleştirmektedir. Okullarımızda parasız, çağdaş, bilimsel ve laik eğitimin tam olarak yapılabilmesi için en büyük görev velilere düşmektedir. Her veli öğrencisinin okuduğu okulun denetmeni ve sahibidir. Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı olarak Mustafa Kemal Atatürk'ün ilke ve devrimleri doğrultusunda, Köy Enstitüleri aydınlığında bir eğitim dizgesi oluşması yolunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz, sürdüreceğiz" diye konuştu.

-TONGUÇ MEZARI BAŞINDA ANILIYOR-

Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı, EĞİT-DER ve Ankara Emekli Öğretmenler Derneği ortaklaşa düzenledikleri etkinliklerin ilki, 20 Haziran 2009, Saat 13.30'de "Eğitim Devrimcisi İsmail Hakkı Tonguç" başlıklı bir Açıkoturum olacak. Açıkoturumu Gül Coşkun yönetecek, Konuşmacılar ise Osman Nuri Poyrazoğlu, Zeliha Kanalıcı ve Arş. Gör. Ümit Polat olacak. İkinci etkinlik, 23 Haziran 2009 Salı günü Cebeci Asri Mezarlığında Tonguç'un mezarı başındaki anma etkinliği olacak. Bu etkinliğin konuşmacıları Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı Başkanı Erdal Atıcı ve EĞİT-DER Genel Başkanı Nihat Eren olacak.

-TONGUÇ KİMDİR?-

İsmail Hakkı Tonguç, 1897'de Silistre Tataratmaca köyünde doğdu, 1914'de yatılı öğrenci olarak Kastamonu Öğretmen Okulu'na girdi. 1916'da İstanbul Öğretmen Okulu'na geldi. 1919'da Eskişehir Öğretmen Okulu'na Resim ve Elişleri öğretmeni oldu. 1935'de İlköğretim Genel Müdürlüğü'ne vekaleten atandı. 1940'da bu göreve asaleten getirildi. 17 Nisan 1940 3803 Sayılı Köy Enstitüleri Yasası kabul edildi. 1942-1943 öğretim yılında Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü açıldı.

1946 yılında karşıdevrimin ilk uygulamalarından biri Köy Enstitülerinin kapatılma sürecine sokulmasıydı. Tonguç bu süreçte İlköğretim Genel Müdürlüğü'nden alındı. Talim Terbiye Kurulu üyeliğine verildi. 1949 yılında Ankara Atatürk Lisesi Resim-Elişleri öğretmenliğine atandı. 1950 yılında bir neden gösterilmeden Bakan Tevfik İleri tarafından Bakanlık emrine alındı.

Genel Müdürlüğü döneminde bir öğretmene imzaladığı İgnazio Silone'nin "Fontamara" kitabından ötürü Bakanlık soruşturması açıldı. 1953'de emekliliğini istedi. 1954'de Danıştay kararına dayanarak Bakanlık emekliliğini kabul etti. 23 Haziran 1960'da yaşama gözlerini yumdu. (ANKA)

(ONR/BUN)