Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), Cengiz İnşaat ve Aksa Enerji tarafından kurulan Samsun'daki mobil santrallere, ÇED raporu bulunmadığı için yargının durdurmasına karşın 140 milyon dolar ödeme yapıldığını belirledi.
Bartın ve Dalaman için ihale yapılıp sözleşme imzalanmışken şirketlerin isteği ile mobil santrallerin Samsun'a kurulduğunu saptayan YDK, sözleşmenin feshedilmesi gerekirken iki kez süre uzatımı verildiğini, ÇED raporu alındığında sözleşmenin bitiş tarihine yaklaşıldığı için sözleşme süresinin uzatıldığını ortaya çıkardı.
ANKA'nın ulaştığı, Başbakanlık YDK'nın 17 Aralık 2007'de onaylanarak TBMM'ye sunulan EÜAŞ 2006 Yılı Raporu'na göre süreç şöyle gelişti:
Bakanlar Kurulunun verdiği görev çerçevesinde, TEAŞ Yönetim Kurulu'nun 4 Ağustos 2000 tarihli kararı ile, Kırıkkale-Mamak, Kırıkkale-Yıldız, Kırıkkale-Kalecik, Fethiye-Finike, Bartın-Cide ve Taşucu-Anamur'da firma tarafından uygun bir yer seçilerek, santralın konuşlandırılması, kiralama ve hizmet alımı yoluyla 5 yıl süre ile işletilmesi hususunda TEAŞ Genel Müdürlüğü'nce yetki verildi.
TEAŞ Yönetim Kurulu'nun 24 Kasım 2000 tarihli kararı ile, söz konusu mobil santraller için ihale yapıldığı, inceleme konusu olan iki mobil santralden Bartın Cide Santralinin Cengiz İnşaat ve Enerji firmasına, Finike Santralinin ise AKSA Enerji ve Üretim A.Ş. firmasına verildiği kayıt altına alındı. İhaleyi kazanan her iki şirket ile 26 Ocak 2001 tarihinde imzalanan sözleşmeye göre, fiili hizmet süresi ise 60 ay olarak belirlendi.
-BARTIN VE DALAMAN İÇİN İHALE YAPILDI, SAMSUN'A KURULDU-
Bartın ve Dalaman'a konuşlandırılacak 100'er MW'lık mobil santraller için sözleşme imzalanmasına rağmen, çeşitli gerekçelerle bu bölgelerde santrallerin kurulamaması nedeniyle, firmaların da isteği üzerine her iki mobil santralin Samsun iline konuşlandırılması kararlaştırıldı.
Bu çerçevede, Samsun I ve Samsun II santraller 27 Şubat 2003 tarihi itibariyle enerji üretimine başlayarak, ticari işletmeye alındı.
Samsun Barosu'nca, Muğla ili Dalaman ilçesi ile Bartın'da konuşlandırılması öngörülen 100 MW'lık iki adet mobil santralin Samsun iline konuşlandırılmasına ilişkin TEAŞ Yönetim Kurulu Kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması amacıyla Ankara 10. İdare Mahkemesi'nde dava açıldı.
-ÇED RAPORU ALMADILAR-
Mahkemenin 15 Mayıs 2003 tarihli kararında, büyüklük itibariyle ÇED raporu alınmasının zorunlu olduğu kayıt altına alınarak, "ÇED raporu hazırlanmaksızın, söz konusu mobil santralin Samsun iline konuşlandırılması yolunda tesis edilen TEAŞ Yönetim Kurulu Kararı'nda çevre mevzuatına, kamu yararına ve hukuka uygunluk görülmemiştir" denilerek dava konusu işlemlerin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildi.
TEAŞ'ın itiraz istemi de reddedildi. Bu arada TEAŞ'ın tüzel kişiliği kaldırılarak, EÜAŞ, TEİAŞ ve TETAŞ olarak üçe bölünmüş ve anılan sözleşmeler EÜAŞ'a devredildi.
-ÜRETİMİ DURDURUP KİRA ÖDEDİLER-
Söz konusu mahkeme kararları üzerine, EÜAŞ Yönetim Kurulu'nun 17 Ekim 2003 tarihli kararı ile Samsun I ve II mobil santrallerinde, emre amade tutulması kaydıyla, üretimin durdurulmasına ve kira bedelinin ödenmeye devam edilmesine karar verildi. Sözleşme ise çevre mevzuatına uyumsuzluk halinde doğacak zarardan yükleniciyi sorumlu tutuyordu.
Samsun iline konuşlandırılan Samsun I ve II mobil santraline ait TEAŞ Yönetim Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan dava, Ankara 10. İdare Mahkemesi'nde esastan görüşüldü, mahkemenin 5 Kasım 2003 tarihli kararıyla, mobil santrallerin ÇED prosedürüne tabi olması, söz konusu santrallerin ÇED raporunun bulunmaması gerekçesiyle, dava konusu TEAŞ Yönetim Kurulu Kararının iptaline karar verildi.
Anılan mahkeme kararı üzerine, EÜAŞ Genel Müdürlüğünce, Danıştay 10. Daire Başkanlığı'na yürütmenin durdurulması ve temyiz amacıyla başvuru yapıldı. Yürütmenin durdurulması talebi 1 Ekim 2004 tarihli kararla, temyiz talebi ise 25 Ocak 2006 tarihli kararla reddedildi, Ankara Bölge İdare Mahkemesi'nin iptal kararı onandı.
-İPTALE RAĞMEN ÖDEME-
EÜAŞ Termik Santral Daire Başkanlığı, Aksa ve Cengiz İnşaat firmalarına, 16 Mart 2006 tarihli bir yazı yollayarak, mahkeme kararları gereği, Samsun I-II santrallerinin en fazla dokuz aylık süre zarfında, ÇED raporu dahil çevre mevzuatına uygun hale getirilmesi gerektiği, bu yapılıncaya kadar sözleşmenin dondurularak kira bedelinin ödenmeyeceği, çevre mevzuatı gerekleri yerine getirilmesi durumunda, o tarihten itibaren sözleşmenin kalan süresinin yürütüleceği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği bildirdi.
Bu sefer EÜAŞ Yönetim Kurulu 10 Nisan 2006 tarihli yeni bir karar alarak, ÇED raporu ve çevre mevzuatına ilişkin diğer izinlerin diğer firmalarca alınması sürecinde, firmaların teşekkül nezdinde bulunan teminat mektupları karşılığında, teminat mektubu miktarını aşmamak kaydıyla aylık kira bedellerinin ödenmesine karar verdi.
-İKİ KEZ SÜRE UZATIMI-
Samsun I-II mobil santrallerini işleten firmalara tanınan dokuz aylık sürede ÇED raporu ve diğer izinlerin alınamaması üzerine, EÜAŞ Yönetim Kurulu'nun 14 Kasım 2006 tarihli kararı ile daha önce dokuz ay olarak verilen sürenin 12 aya çıkarılmasına, teminat mektubunu aşan ödemelerin ilave teminat mektubu karşılığı yapılmasına karar verildi. Belirlenen 12 aylık süre sonrasında, istenen izinlerin alınamaması üzerine ise bu sefer EÜAŞ Yönetim Kurulu'nun 1 Mart 2007 tarihli yeni bir kararı ile 12 aylık sürenin iki ay daha uzatılması kararlaştırıldı.
-SÜRE BİTİNCE SÖZLEŞMEYİ HAZİRAN 2009'A UZATTILAR-
Çevre Bakanlığı'ndan alınan 1 Mayıs 2007 tarihli yazıdan, yüklenici firmaların çevre mevzuatı ile ilgili yükümlülüklerini tamamladıklarının anlaşılması üzerine de, sözleşmelerin dondurulması kararının kaldırılarak sözleşme uygulamasına geçilmesi kararı alındı. Dondurulan süre olan 14 ay 20 günün santrallerin sözleşme bitim tarihi olan 27 Şubat 2008 tarihinden itibaren olmak üzere sözleşme süresine ilavesi ve bu süre boyunca firmalara kira ödemesi yapılmaması Yönetim Kurulunca 22 Mayıs 2007 tarihinde kararlaştırıldı.
-EÜAŞ SÖZLEŞMEYE AYKIRI DAVRANDI-
YDK raporunda, şirketlere yapılan ödemeler şöyle açıklandı:
"Samsun I-II mobil santrallerine Mart 2007'ye kadar toplam 159 milyon 955 bin 835 dolar ödeme yapılmıştır. Şubat 2003'te faaliyete başlayan mobil santrallere, üretimi durdurdukları Mayıs 2003'e kadar 19 milyon 976 bin 566 dolar ödeme yapılmış, bu tarihten itibaren Mart 2007'ye kadar yapılan ödemelerin tutarı ise, 139 milyon 978 bin 845 dolar olmuştur. Bu ödemelerin 42 milyon 885 bin 239 dolarlık kısmı, teminat karşılığı yapılan ödemelerden oluşmuştur."
ÇED raporu almadan üretime başlayan yüklenici firmaların, konuşlandırma şartını yerine getirmedikleri, mahkeme kararları sonucunda hiçbir işlem yapmayarak hareketsiz kaldıkları, dolayısıyla sözleşme hükümlerine uymadıkları kaydedilen YDK raporunda, sözleşmeye göre mücbir sebep sayılmadığı halde
EÜAŞ'ın, hukuki olarak emre amade olmamasına karşın, yüklenici firmalara kira bedelini ödemeye devam etmesinin, mevcut durumu fiilen bir mücbir sebep gibi telakki etmesinin, sözleşme hükümlerine aykırı olduğunun altı çizildi.
Konunun teftiş tarafından soruşturulması istenen raporda, Kasım 2007 itibariyle Enerji Bakanlığı'nın konuyu soruşturduğu bilgisine yer verildi. (ANKA)
(YLD/NB/ZG)
SON DAKİKA :
Haber Yorumlarınız
