IMF ile İzleme Dönemi, Harcamaları Kısma ve Özelleştirme Sözü ile Başladı
Türkiye, 19. Stand -By Anlaşmasını Tamamladığı IMF ile Bugünden İtibaren "Program Sonrası İzleme" Sürecine Geçti.
Türkiye, 19. Stand-By Anlaşmasını tamamladığı IMF ile bugünden itibaren "Program Sonrası İzleme" sürecine geçti. IMF'ye borcu olan ülkelerin mali durumlarının izlenmesine dayanan sistem, olası yeni ihtiyati stand-by anlaşması sürecinden bağımsız olarak işleyecek.
IMF İcra Direktörleri Kurulu'nun 3 milyar 644 milyon dolar tutarında kredi içeren üç gözden geçirmenin birleştirildiği yedinci gözden geçirmeyi onaylaması ile IMF programı tamamlandı. Bundan sonraki süreçte taraflar mevcut dönem ile gelecek ihtiyaçlarını belirleyecek. Bu sürecin en az birkaç ay sürmesi bekleniyor. Ardından, kredi çekiminin isteğe bağlı olduğu ihtiyati stand-by anlaşmasının gündeme gelmesi bekleniyor.
Türkiye, IMF ile anlaşmayı; harcamaları kısma, personel alımını ve maaşları düşük tutma, özelleştirme yapma, elektriğe otomatik zam sözleri ile tamamladı. Devlet Bakanı Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz imzasıyla IMF'ye sunulan Niyet Mektubu'nda yeni döneme ilişkin sözler verildi.
-ARTAN HARCAMALARIN GERİYE DÖNMESİNDE SORUN VAR-
Mektupta, merkezi yönetim harcamalarındaki hızlanmanın geriye
çevrilmesinde yaşanan güçlükler, emekli aylıklarının ve özel hastaneler başta olmak üzere sağlık harcamalarının öngörülenden fazla artması ve otomobil ile tütün başta olmak üzere bazı ürünlere yönelik talebin zayıf kalmasının etkisiyle tüketime bağlı vergi gelirlerinin azaldığına işaret edildi. Mektupta, "Bu nedenle 2007 yılı Nisan, Ağustos ve Aralık ay sonu kamu maliyesi hedeflerine ulaşılamamıştır. Buna ilaveten, büyük bir enerji kamu iktisadi teşebbüsünün (KİT) vergi borçları ve ödeme performansında yaşanan bazı olumsuzluklar da gelirleri menfi etkilemiştir" denilerek BOTAŞ'ın mali durumunun bütçeyi etkilediği ifade edildi.
-FDF KRİTERLERİNDEN VAZGEÇİN-
Faiz dışı fazla hedefinin düşürülmesine yer verilen mektupta,
"Alınmakta olan telafi edici tedbirler ışığında konsolide kamu sektörü faiz dışı fazlası, KİT'ler hariç konsolide kamu
sektörü faiz dışı fazlası, merkezi yönetim ve sosyal güvenlik kuruluşlarının faiz dışı harcamaları ve sosyal güvenlik kuruluşlarının dengesine ilişkin 2007 yılı Aralık ayı sonu
performans kriterlerinin uygulanmaması talep edilmektedir" denildi.
Küresel dalga nedeniyle büyüme hedefinin yüzde 4,5'e indirildiğine işaret edilen mektupta, 2008 yılında, cari işlemler açığının GSYH'ye oranının temelde petrol
fiyatlarındaki artışın etkisiyle bir miktar yükselerek, yüzde 6,5 civarında gerçekleşmesinin beklendiği vurgulandı. 2008
yılında doğrudan yabancı yatırımların, devam eden birleşme ve satın alma faaliyetleri ile yeniden canlanan özelleştirme uygulamalarının desteğiyle, cari işlemler açığının dörtte
birinden fazlasını finanse etmesi beklentisi de aktarıldı.
Son yıllarda elde edilen yüksek faiz dışı fazla oranlarının; borcun GSYH'ye oranında, enflasyonda ve reel faizlerde sağlanan düşüşün ardındaki temel unsur olduğu anlatılan mektupta, bu sayede kamu maliyesinin artık çok daha güçlü bir konumda olduğu savunuldu. Bu durumun, bugüne kadar maliye
politikasının temel göstergesi olan, GSMH'nin yüzde 6,5'i seviyesindeki faiz dışı fazla hedefi yerine, açık bir orta vadeli mali çerçeve ortaya konulması imkanını sağladığı belirtilen mektupta, "Söz konusu mali çerçeve, borcun azaltılması hedefine odaklanacak ve harcama hedeflerine ulaşmaya yönelik güçlendirilmiş kurumsal düzenlemeler içerecektir" denildi. Finansal işlemler ve istihdam üzerindeki vergi yükünün zaman içinde hafifletilmesine imkan sağlanabilmesi için, harcamaların kontrol altında tutulmasına ve vergi idaresinde iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.
-İSTİHDAM VE YATIRIM PAKETİNİN MALİYETİ GSYH'NİN YÜZDE 0,5'İ-
2008 yılı revize bütçe hedefinin, 2007 yılı gerçekleşmeleri ile paralel olarak, GSYH'nin en az yüzde 3,5'i oranında faiz dışı fazla elde edilmesi olduğu bildirilen mektupta, "Ekonomideki yavaşlama eğilimi dikkate alındığında, istihdam piyasası reformları ile (önceden 2009 yılı için
planlanmıştı) bazı öncelikli yatırım projelerinin hızlandırılmasına imkan sağlamak için revizyon ihtiyacı doğmuştur. Bu kalemlerin yaratacağı ek maliyet, toplamda GSYH'nin yüzde 0,5'ini aşmayacaktır" denildi.
Bu hedeflerin yakalanabilmesi için gelirleri artırmak amacıyla; akaryakıt ve tütün ürünlerine uygulanan maktu
vergilerin ayarlanması ile gelir idaresinin güçlendirilmesi de dahil olmak üzere birtakım tedbirler alındığı anımsatılan mektupta, "Ayrıca, her ne kadar gelir hedeflerine ulaşılacağına dair inancımız tam olsa da; gelirlerin tahminlerin altında kalması ya da -kamu iktisadi teşebbüslerinin fiyatlamalarına ilişkin olanlar da dahil olmak üzere- diğer bütçe varsayımlarının gerçekleşmemesi halinde, ilave tedbirler uygulamaya konulacaktır" denildi.
Harcamaların, GSYH'ye oran olarak, 2007 yılı gerçekleşmelerine göre bir miktar daha düşük kalması beklentisi aktarılan mektupta, elektrik ve doğalgaz fiyatlarında yapılan son fiyat
ayarlamalarının, KİT'lerin 2008 yılı gelirlerini GSYH'nin yüzde 0,4'ü kadar iyileştirmesinin beklendiği kaydedildi.
İstihdam paketinin anlatıldığı mektupta, "İstihdam paketinin bu yılın bütçesine olan maliyetinin GSYH'nin yüzde 0,25'inden daha düşük seviyede kalması temin edilmiştir" denildi.
-SAĞLIKTA YENİ KATKI PAYLARI GELİYOR-
Kısa vadede (2009), borç seviyesinin öngörülerin altına inmesi halinde dahi, faiz dışı fazla hedeflerinin muhafaza edileceği belirtilen mektupta, sağlık harcamalarının azaltılması için alınan önlemlere işaret edilerek, şu bilgiler verildi;
"Ayakta tedavi hizmetlerinden, hizmet basamağına göre artan oranlarda farklılaştırılmış katkı payı alınmasına ilişkin duyuru yakın zamanda yapılacaktır. Katkı payları birinci basamak sağlık hizmetleri için 0 ila 2 YTL aralığında, ikinci basamak sağlık hizmetleri için 5 ila 10 YTL aralığında ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri için de 8 ila 10 YTL aralığında olacaktır. Sevk alınması halinde, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinden alınan katkı paylarına yüzde 100 oranında iskonto uygulanacaktır."
-SEKTÖREL VERGİ İNDİRİMİ OLMAYACAK-
KİT'lerden ayrılanların en fazla yüzde 10'u kadar yeni eleman istihdam edilmesine devam edileceği ve maktu vergiler ile KİT
ürün fiyatlarının (enerji fiyatları dahil) program varsayımlarıyla uyumlu olmasının sağlanacağı ifade edilen mektupta, "Aksi takdirde, ivedilikle telafi edici tedbirler uygulamaya konulacaktır. Katma Değer Vergisi'nin veya Gelir Vergisi'nin yapısını bozacak sektörel vergi indirimlerinden ve kamu maliyesinin saydamlığına ve mali disipline zarar verecek bütçe dışı fon tesis edilmesi uygulamasından kaçınılacaktır" denildi.
-EMEKLİ MAAŞLARI İÇİN KÖTÜ HABER-
Sosyal güvenlik reformunun Ekim ayında yürürlüğe gireceği belirtilen mektupta, "Yeni yasanın yürürlüğe girmesi öncesinde, emekli maaşlarında yapılacak ayarlamaların yeni Kanunda yer alan endeksleme katsayılarının öngördüğü artış oranlarını aşmaması temin edilecektir" denildi.
Vergi uyumunu artırmak amacıyla; büyük vergi usulsüzlüklerine verilen cezaların, 2008 yılı sonuna kadar yaptırımların
güçlendirilmesi anlayışıyla gözden geçirileceği belirtilen mektupta, hapis cezalarının para cezasına çevrilebilme imkanının 2008 yılı sonuna kadar kaldırılacağı ve fatura kesimini denetlemek amacıyla kontrol mahiyetinde alışveriş yapan denetim ekiplerinin güçlendirileceği kaydedildi.
İstihdamın ve ücret politikalarındaki değişikliklerin daha etkin bir biçimde izlenmesi yoluyla personel harcamalarının toplam kamu harcamaları içerisindeki payını azaltacak bir kamu personel reformunu yapılacağı bildirilen mektupta,
Elektrikte otomatik fiyatlandırma sisteminin 1 Temmuz 2008
tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilen mektupta, "Belediyelerin sokak aydınlatması dahil gecikmiş borçlarının çözümlenmesine ve elektrik sektörünün mali performansı üzerinde önemli olumsuz etkisi olan teknik kayıp ve
kaçakların azaltılmasına yönelik detaylı bir eylem planı üzerindeki çalışmalar sürmektedir" denildi.
-BDDK KUR RİSKİNİ İZLEMEYE ALDIRACAK-
BDDK'nın, bankaların risk yönetimi uygulamalarına ilişkin olarak gerçekleştirdiği denetim çerçevesinde, bankalara döviz kuru risklerinin kapsamlı biçimde izlenmesi yönündeki
sorumluluklarını tekrar vurgulayacağı bildirilen mektupta, "Ayrıca, Merkez Bankası mali istikrar açısından kur
riskleri üzerindeki gözetimini etkinleştirmek amacıyla, şirketler kesiminin döviz pozisyonuna yönelik yeni bir anket çalışması başlatmıştır. Anket sonuçları 2008 yılı sonu itibarıyla yayımlanacaktır" denildi. Basel II'nin 2009'a ertelendiği anımsatılan mektupta, bankaların yeni sermaye yükümlülüklerine hazırlık yapmaları için yeterli zaman tanınması amacıyla, çeşitli banka varlıkları için belirlenen risk ağırlıklarının yakın zamanda BDDK tarafından açıklanacağı belirtildi.
Türk Ticaret Kanunu'nun 2008 içinde yasalaşacağı ifade edilen mektupta,
-HALKBANK'IN YÜZDE 24'Ü İÇİN İKİNCİL HALKA ARZ-
2007 yılı Mayıs ayında gerçekleşen, Halk Bankası'nın YÜZDE 25'inin halka arzının son derece başarılı olduğu belirtilen mektupta, Halk Bankası'nın yüzde 24'lük kısmının daha önümüzdeki dönemde, piyasa şartlarına bağlı olarak, ikincil hisse arzına sunulması için hazırlıklar yapıldığı açıklandı. Bu aşamadan sonra ise, çoğunluk hisselerinin blok satışının yapılabileceği kaydedilen mektupta, "Halk Bankası'nın
tamamen özelleştirilmesi sonrası, Ziraat Bankası için de bir özelleştirme stratejisi hazırlanması yönündeki kararlılığımız devam etmektedir" denildi.
TMSF'nin, mevduat sigorta kuruluşu işlevlerine daha fazla odaklanabilecek bir konuma geldiğinin altı çizilen mektupta, Özelleştirme İdaresi'nin 2008 yılı gündeminin Tekel, Türk Telekom, elektrik dağıtım ve üretim varlıkları, şeker fabrikaları, otoyol ve köprü geçişleri, Milli Piyango ve Halk Bankası'nın halka arzı olduğu anlatıldı. Ayrıca yabancıların gayrimenkul edinebilmesi için gerekli yasal düzenlemenin yapılacağı bildirildi. (ANKA)
(YLD/ZG)
Haber Yayın Tarihi: 10 Mayıs 2008 Cumartesi Saat 09:36
