Geçmişi yüz yıllar öncesine dayanan doğalgaz, günümüzde enerji tüketiminin yüzde 24'ünü karşılıyor. Kullanım özellikleri açısından vazgeçilmezler arasında yer alan doğalgazı cazip hale getiren başka özelliği ise diğer yakıtlardan ucuz olması.
İran'ın vanaları kapatmasının ardından tartışmaların merkezinde yer alan doğalgaz, Türkiye'de sınırlı bir miktarda çıkarılıyor ve kullanıma sunuluyor. Geçmişi yüzlerce yıl öncesine dayanan doğalazı ilk kez M.Ö. 900'lerde Çin'liler kullanmış.
Milyonlarca yıl önce yaşamış canlı kalıntılarının yeraltında yüksek sıcaklık ve basıncın da etkisi ile başkalaşması sonucunda oluşan doğal gaz, kaya boşluklarının arasına sıkışmış olarak yada petrol yataklarının üzerinde gaz şeklinde büyük hacimler halinde bulunuyor.
Doğal gazın yüzde 95'ini metan oluştururken, atık gazlar içindeki karbondioksit (CO2) miktarı diğer yakıtlara nazaran minimum miktarda bulunuyor. Bu oran, küresel ısınma ve iklim değişikliklerine sebep olan "sera etkisini" azaltıyor.
Renksiz, kokusuz, nemsiz ve havadan hafif bir gaz olan doğalgaz, olası bir gaz kaçağı durumunda fark edilebilmesi için özel olarak kokulandırılıyor. Zehirli olmayan doğalgazın, bir hacmi yüksek oranda doldurduğunda, oksijen kalmayacağından boğucu etkisi bulunuyor. Doğal gazın çıkarıldığı kaynaktan tüketim noktalarına kadar nakli, uluslararası antlaşmalarla güvence altına alınıyor. Mevsimlik talep dalgalanmalarını bertaraf etmek ve ihtiyacı karşılamak üzere doğal gazın gaz ve sıvı formda depolanması
yoluna gidilirken, doğal gazın depolanması için; yeraltı su gölleri, yeraltı kayatuzu yatakları, terk edilmiş madenler, doğal gaz ve petrol yatakları tercih ediliyor.
Kimyasal yapısının basit olması nedeniyle yanma işlemi kolay olan doğalgaz, duman, is, kurum,ve kül oluşturmaz. Yanması en kolay ayarlanabilen ve yanma verimliliği en yüksek olan yakıt niteliğindeki doğalgazı cazip kılan diğer özellikleri ise "çevreye zarar vermez, havayı kirletmez, diğer yakıtlardan daha ucuz, tüketimi sayaçlardan okunur ve kontrol edilebilir, önce kullanılır, sonra ödenir. depolama ve taşıma maliyeti yoktur, depolama alanları başka kullanıma ayrılabilir, zahmetsiz, konforlu bir yaşam
sağlar, temiz bir yakıttır, işletme ve bakım maliyetleri düşüktür, doğalgaz havadan hafiftir, serbest halde iken yükselir ve birikmez" şeklinde sıralanabilir.
Türkiye'de doğalgazın varlığı 1970 yılında Kırklareli Kurumlar bölgesinde tespit edilerek, 1976 yılında Pınarhisar Çimento Fabrikası'nda kullanılmaya başlandı.1975 yılında Mardin Çamurlu sahasında bulunan doğalgaz, 1982 yılında Mardin Çimento Fabrikası'na verildi. Kaynaklardaki rezervlerin sınırlı olması tüketimin genişlemesini önledi. Doğalgazın sanayi ve şehir şebekelerinde kullanımı çalışmalarına, 84/8806 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 1984 yılında SSCB ile imzalanan doğalgaz sevkiyatı anlaşmasının
ardından başlandı. Doğalgaz şehiriçi evsel ve ticari olarak ilk kez 1988'de Ankara'da kullanıldı. 1992 yılında Istanbul'da, Bursa'da, Eskişehir'de, Izmit'te doğalgaz pazarı genişledi.
Türkiye'de tüketime sunulan yıllık doğalgaz miktarının imzalanan anlaşmalarla 2010 yılında 55 milyar metreküp mertebesine ulaşması bekleniyor. Türkiye'de de sınırlı bir miktarda doğalgaz çıkarılıyor ve kullanıma sunuluyor. Türkiye doğal gazı esas olarak Rusya ve İran'dan boru hatlarıyla, Cezayir ve Nijerya'dan sıvılaştırılmış (LNG)olarak deniz yoluyla satın alıyor. Ayrıca Azerbaycan ve Türkmenistan ile doğalgaz temini için anlaşmalar yapılırken, İran'ın kapattığı doğalgaz vanalarını pazartesi günü açması
bekleniyor.
Çeşitli kimyasal ürünlerin başlıca hammaddesi olan doğalgaz dünya enerji tüketiminin önemli bölümünü de karşılıyor. Tarihsel kaynaklar, geçmişi yüzlerce yıl öncesine dayanan doğalgazın ilk kez M.Ö. 900'lerde Çin'de kullanıldığını gösteriyor. Taşınması, işlenmesi ve stoklanması kolay olan doğalgaz yaygın kullanımı ise 1790'da Ingiltere de başladı. Boru hattı taşımacılığıyla birlikte 1920'lerde artan doğalgaz kullanımı 2. Dünya Savaşı'ndan sonra daha da gelişti. Doğalgaz enerji üretim sektöründe ilk kez
Amerika da kullanılmaya başladı. 1950'li yıllarda doğalgazı dünyada enerji tüketimindeki oranı yüzde 10'u geçmiyordu. Günümüzde ise enerji tüketiminin yüzde 24'ü doğalgazla karşılanıyor. Dünyada bilinen doğalgaz rezervlerinin yaklaşık 70 yıllık ömrü oluduğu tahmin edilirken, bilinen doğalgaz rezervleri petrol rezervlerine eş değerde gösteriliyor.
Doğal gazın taşınması, borular vasıtasıyla oldukça kolay. Taşımada, boru kayıpları ve dönüşüm kayıpları (buhar/sıcak su, kızgın su/sıcak su) yaşanmazken, yanma ürünleri içinde kül, is, kurum, katran gibi artıklar bulunmayan doğalgaz, hava kirliliği de oluşturmuyor. Ayrıca Karbondioksit (CO2) ve su buharı (H2O) dışında Karbonmonoksit (CO) miktarı da oldukça düşük olan doğalgaz, bu nedenle en 'güvenilir yakıt' olarak lanse ediliyor.
(İST-EY-EY-Y)
SON DAKİKA :
Haber Yorumlarınız
