Aıhm, 27 Yılda Türkiye Hakkında 2 Bin 639 İhlal Kararı Verdi

Avrupa Insan Hakları Mahkemesi, ülkemizin bireysel başvuru hakkının elde edildiği 1987 yılından 2013 yılı sonuna kadar Türkiye hakkında 2 bin 639 ihlal kararı verdi.

Avrupa Insan Hakları Mahkemesi, ülkemizin bireysel başvuru hakkının elde edildiği 1987 yılından 2013 yılı sonuna kadar Türkiye hakkında 2 bin 639 ihlal kararı verdi. AIHM istatistiklerine göre 31 Aralık 2013 tarihi itibarıyla, mahkeme önündeki derdest dosyaların yüzde 11,3'lük dilimini ülkemiz aleyhine yapılan başvuruların oluşturuyor ve Türkiye bu kapsamda Rusya, Italya, Ukrayna ve Sırbistan’dan sonra 5. sırada yer alıyor. Adalet Bakanlığı, AIHM tarafından verilen ihlal kararlarına konu alanlarda ihlale neden olan sorunların ortadan kaldırılması amacıyla ‘Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi Ihlallerinin Önlenmesine Ilişkin Eylem Planı’ hazırladı. Planda, Yaşama Hakkı Ihlallerinin Önlenmesinden, Kötü Muamelenin Önlenmesi’ne, Özgürlük Ve Güvenlik Hakkı Ihlallerinin Önlenmesi’nden Ifade Ve Medya Özgürlüğünün En Geniş Manada Sağlanması’na kadar 14 ana amaçta 46 hedef belirlendi.

Adalet Bakanlığı’nın yazısı üzerine hazırlanan ve Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilen ‘Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi Ihlallerinin Önlenmesine Ilişkin Eylem Planı’ Resmi Gazete’de yayımlandı. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AIHM) istatistiklerine göre 31 Aralık 2013 tarihi itibarıyla, mahkeme önündeki derdest dosyaların yüzde 11,3'lük dilimini Türkiye aleyhine yapılan başvuruların oluşturduğu belirtilen planın sunuş yazısında “Bu kapsamda Türkiye’nin, Rusya, Italya, Ukrayna ve Sırbistan’dan sonra 5. sırada yer aldığı görülmektedir. Aynı tarih itibarıyla, AIHM'nin Türkiye hakkında vermiş olduğu toplam ihlal kararı sayısı 2 bin 639'a ulaşmış olup, ülkemiz maalesef hakkında en çok ihlal kararı verilen ülke durumundadır. Bu kararların büyük bir çoğunluğunun icra süreci halen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetlenmektedir.” Denildi.

Temel hak ve özgürlüklerin korunarak geliştirilmesi idealine gölge düşüren bu görünümün iyileştirilmesi, gerek yapısal gerekse uygulamadan kaynaklanan sorunların giderilmesini ve bu amaçla hukuki reform çabalarının kararlılıkla ve sistematik bir şekilde sürdürülmesini zorunlu kılındığı vurgulanan yazı da, “Bu ihtiyaca dayalı olarak, 650 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış Ilişkiler Genel Müdürlüğü bünyesinde Insan Hakları Daire Başkanlığı kurulmuştur. Insan Hakları Daire Başkanlığına AIHM’e ülkemiz aleyhine yapılan başvurulara ilişkin Hükümet savunmalarını hazırlama görevinin yanısıra, AIHM kararlarının icrası, insan hakları konusunda ilgili kurum ve toplumsal paydaşlarla işbirliği halinde projeler geliştirilmesi, uygulamaya yön verecek ve toplumsal farkındalığı pekiştirecek eğitim çalışmalarının hayata geçirilmesi ve ihlale neden olan yapısal sorunların çözüm süreçlerinin takibi görevleri de verilerek insan haklarının korunması ve bu alandaki ihlallerinin önlenmesi konusunda kilit bir rol tevdi edilmiştir.” Ifadelerine yer verildi.

IHLALE KONU SORUNLARIN ORTADAN KALDIRMASI IÇIN 14 ANA AMAÇTAN OLUŞAN 46 HEDEF BELIRLENDI

Eylem Planı 14 ana amaçtan oluştuğu, bu amaçların gerçekleştirilmesi için 46 hedef belirlendiği hatırlatılan yazı da şu ifadelere yer verildi; “Söz konusu hedeflere ulaşılması maksadıyla yapılacak faaliyetler de her bir hedefin altında ayrı ayrı açıklanmıştır. Ayrıca planda sözü edilen amaçların gerçekleştirilmesine yönelik ortaya konulan hedeflere ulaşılması için kısa, orta ve uzun vadeler öngörülmüş; kısa vade 0-1 yıl, orta vade 1 - 3 yıl, uzun vade ise 3 - 5 yıl arası bir zaman dilimi olarak belirlenmiştir. Eylem Planının Bakanlar Kurulu tarafından kabulünü müteakip, planda öngörülen faaliyetlerin belirlenen takvime uygun olarak sorumlu kurumlarca yerine getirilmesinin takibi süreci Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış Ilişkiler Genel Müdürlüğü Insan Hakları Daire Başkanlığı tarafından izlenecektir. Bu takip sürecinde sorumlu kurumlarca Insan Hakları Daire Başkanlığı’na her altı ayda bir rapor verilecektir. Eylem Planının gerçekleşme durumu hakkında Adalet Bakanlığı tarafından Başbakanlığa yıllık rapor sunulacaktır.”
Eylem Planı kapsamında Yaşama Hakkı Ihlallerinin Önlenmesi alanında Askerde Intihar Olaylarının Önlenmesi Ve Etkin Şekilde Soruşturulması, Devletin Pozitif Yükümlülüğünün Bir Gereği Olarak Mayın ve Benzeri Maddelerin Patlaması Neticesinde Masum Insanların Hayatlarını Kaybetmelerinin Önlenmesi, Tıbbi Uygulama Hatası ya da Hastane Koşullarının Yetersizliğinden Kaynaklanan Ölümlerin Önlenmesi, Devletin Pozitif Yükümlülük Ilkesinin Bir Gereği Olarak, Aile Içi Şiddetin, Kadına Yönelik Şiddetin ve Özellikle Cinayetlerin Önlenmesi Adına Gerekli Tedbirlerin Alınması ve Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Kanuni Şartları Oluşmadan Kullanılmasının Önlenmesi gibi çalışmalar yürütülecek. Kötü Muamelenin Önlenmesi alanında ise şu çalışlara yapılacak; “Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri ile Yakalama ve Gözaltına Alma Uygulamaları Esnasında Kesinlikle Gerekli Olduğunda ve Orantılı Bir Şekilde Güç Kullanılması, Sınır Dışı Işlemlerinin Işkence ve Kötü Muamele Riski Dikkate Alınarak AIHM Standartlarına Uygun Gerçekleştirilmesi, Özgürlüğün Kısıtlandığı Tüm Alanların Kapasite ve Fiziki Koşullarının Iyileştirilmesi ve Bu Alanlarda Işkence ve Kötü Muameleye Sıfır Tolerans Prensibinin En Etkili Şekilde Uygulanması, Işkence ve Kötü Muamele Nedeniyle Devlet Tarafından Ödenen Tazminatların, Bu Suçların Failinden veya Soruşturmayı Gereği Gibi Yapmayan Kamu Görevlisinden Tahsili Için Rücu Yolunun Etkili Bir Şekilde Kullanılması”

Eylem Planı kapsamında çalışma yapılacak diğer 12 alan ve kapsamları şu şekilde:

YAŞAMA HAKKI VE KÖTÜ MUAMELE IHLALLERINE YÖNELIK ETKIN SORUŞTURMA YAPILMASI
-Soruşturmaların Etkinliğinin Arttırılması
-Işkence ve Kötü Muamele Kabul Edilen Eylemlerin Cezasız Kalmamasını Sağlamaya Yönelik Önlemler Alınması
-Adlî Muayenelerin Yapılması ve Raporların Tanzimi Konusunda Istanbul Protokolü Standartlarının Daha Etkili Bir Şekilde Uygulanması

ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLIK HAKKI IHLALLERININ ÖNLENMESI
-Tutuklama Tedbirinin Ancak Zorunlu Hallerde Uygulanması
-Tutuklunun Tahliyesine Ilişkin Kararların Derhal Uygulanması
-Sınır Dışı Işlemlerinin AIHM Içtihatlarında Belirlenen Standartlara Uygun Hale Getirilmesi
- Tutuklama Kararlarına Karşı Etkili Başvuru Yolunun Getirilmesi
- Gözaltına Alınan Kişilerin Ivedi Bir Şekilde Yetkili Adlî Makam Önüne Çıkarılması
- Hukuka Aykırılık Içeren Gözaltı veya Tutuklamaya Maruz Kalmış Kişilere Tazminat Ödenmesine Ilişkin Etkin Başvuru Yolunun Sağlanması

MAKUL SÜREDE YARGILAMANIN SAĞLANMASI
- Makul Sürede Yargılamaya Engel Olan Yapısal Sorunların Çözümü
- Yargılamaların Makul Sürede Tamamlanması Için Proje Yürütülmesi ve Etkin Iç Hukuk Yolu Oluşturulması

MAHKEMEYE ERIŞIM HAKKININ ETKIN BIR ŞEKILDE SAĞLANMASI
- Adlî Yardım Sisteminin Gözden Geçirilmesi

SAVUNMANIN ETKINLIĞININ ARTTIRILMASI
-Gözaltı Aşamasında Zorunlu Müdafiliğin Etkin Biçimde Uygulanmasının Sağlanması
-Hukuka Aykırı Elde Edilen Delillerin Yargılamada Dikkate Alınmamasının Sağlanması
-Kararların Gerekçeli Yazılmasının Etkin Bir Şekilde Sağlanması
-Masumiyet Karinesi Ilkesinin Ihlaline Yol Açan Uygulamadan Kaynaklı Sorunların Giderilmesi
-Yargısal Uygulamalarda Silahların Eşitliği Ilkesinin Güçlendirilmesi
-Idarî Yargıda Davanın Esasına Ilişkin Ara Kararların ve Bunlara Ilişkin Cevapların Taraflara Tebliğinin Sağlanması
-2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununun20 nci maddesinin üçüncü fıkrası Uyarınca Gizli Olduğu Gerekçesiyle Mahkemelere Bilgi ve Belge Verilmemesi ile Idarece Sunulan Gizli Ibareli Belgelerin Davacı Tarafa Tebliğ Edilmeksizin Hüküm Tesis Edilmesi Sorununun Ortadan Kaldırılması
-Tanık Ifadelerinde Çapraz Sorgu Yönteminin Kullanımının Geliştirilmesi

YARGI KARARLARININ ETKIN ŞEKILDE ICRASININ SAĞLANMASI
-Yargı Kararlarının Idare Tarafından Icra Edilmemesi Durumunda, Idareyi Zorlayacak Etkili Bir Iç Hukuk Yolunun Tesis Edilmesi
ÖZEL HAYATIN VE AILE HAYATININ KORUNMASI
-Isim Tashihi Taleplerinde Yetkili Makamların Takdir Yetkisinin Sınırlarının Belirlenmesi
-Arama, El Koyma ve Iletişimin Denetlenmesi Gibi Tedbir Kararları Verilirken Kararın, Uygulamanın Denetimine Imkan Sağlayacak Şekilde Asgari Bilgileri Içermesi
-Kişisel Verilerin Uluslararası Standartlarda Korunması

DÜŞÜNCE, VICDAN VE DIN ÖZGÜRLÜĞÜ ÖNÜNDEKI ENGELLERIN ORTADAN KALDIRILMASI
-Dini Inanç ve Düşüncelerin Açıklanmasını Zorunlu Kılan Durumların Ortadan Kaldırılması

IFADE VE MEDYA ÖZGÜRLÜĞÜNÜN EN GENIŞ MANADA SAĞLANMASI
-Mevzuatımızda Ifade ve Medya Özgürlüğünü Kısıtlayan Hükümlerin Gözden Geçirilerek AIHM Içtihatlarında Belirlenen Standartlar Doğrultusunda Yeniden Düzenlenmesi
-Ifade ve Medya Özgürlüğünün Geliştirilmesine Yönelik Faaliyetler Yapılması

TOPLANMA VE ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN ÖNÜNDEKI ENGELLERIN ORTADAN KALDIRILMASI
-Siyasi Partilerin Kapatılmasına Ilişkin Hükümlerin AIHM Içtihatlarında Belirlenen Standartlar ile Uyumlu Hale Getirilmesi
-Şiddete Teşvik Amaçlı Olmayan ya da Içeriğinde Şiddet Unsuru Barındırmayan Toplantı ve Gösteri Yürüyüşlerine Müdahale Edilmesi ve Yaptırım Uygulanmasının Önüne Geçilmesi
-Kamu Görevlilerinin Sendikal Faaliyetlere Katılma Hakkının Önündeki Engellerin Kaldırılması
-Kuruluş Aşamasında Vakfın Amacına Ilişkin Vakıf Senedindeki Eksikliklerin Giderilebilmesinin Sağlanması

MÜLKIYET HAKKI IHLALLERININ ÖNLENMESI
-Yargılama Sürecinde Kamulaştırma Bedellerinin Değer Kaybına Uğramasının Önlenmesi ve Oluşacak Değer Kayıplarının Telafisi
-Kamulaştırmasız El Atma Uygulamalarının Ortadan Kaldırılarak Mağduriyetlerin Önlenmesi

EĞITIM, ARAŞTIRMA VE FARKINDALIK ARTIRICI FAALIYETLERE DEVAM EDILMESI
-AIHM Kararlarının Tercüme Edilerek Uygulamacılara Dağıtılması
-Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yolu Ile Insan Hakları Ihlallerinin Tazminine Ilişkin Diğer Iç Hukuk Yollarının Etkinliğinin Izlenmesi
-AIHM Kararlarında Ihlale Yol Açan Sorunların Düzenli Olarak Analizi
-Insan Hakları Eğitimi Uygulamasına Düzenli Olarak Devam Edilmesi